• اشتراک گذاری

کپی رایتر چه چیزی می‌فروشد؟

ما پشت میز می‌نشینیم، لپتاپ را باز می‌کنیم، چند کلمه متن می‌نویسیم و بابتش پول طلب می‌کنیم. این تصورِ بسیاری از کارفرماها دربارۀ ما کپی‌رایترهاست. اما واقعیت چیست؟ ما ماشین تایپ‌های سریعیم؟ کپی رایتر چه چیزی می‌فروشد؟

کپی رایتر چه چیزی می‌فروشد؟

کپی رایتر چه چیزی می‌فروشد؟

کلمات در خلأ و از هیچ زاییده نمی‌شوند. کپی رایتر برای متبحرشدن در کارش باید مهارت‌های مختلفی را بیاموزد. آموختن پروسه‌ای زمان‌بر، هزینه‌بر و انرژی‌کاه است.

کارفرماها معمولاً برابرِ سؤالِ کپی رایتر چه چیزی می‌فروشد؟ پاسخ‌هایی دور از واقعیت دارند. به‌همین دلیل حق‌الزحمۀ فرضی‌شان عددی‌ست که شوخ‌طبعی‌شان را گوشزد می‌کند.

بگذارید چند جواب به پرسشِ کپی رایتر چه چیزی می‌فروشد؟ بدهم.

 

قدرتِ سوارکاری

سفارش‌دهنده‌ها دوست دارند مشتریان بیشتری داشته باشند و به‌خوبی به آن‌ها معرفی شوند. اما محتوای متنی یا ویدیویی یا صوتی کسب و کارِ سفارش‌دهنده چه نوع لحنی می‌طلبد؟ بهتر است از چه کلماتی استفاده شود؟ چه ادبیاتی در مشتری هدف قدرتِ نفوذِ بیشتری دارد؟

سفارش‌دهنده‌ها ممکن است برنامه‌نویس‌های متبحر، پزشکانِ کارکشته، مهندسانِ پرتجربه یا تولیدکنندگانِ موفقی باشند اما پاسخِ سؤالاتِ بالا در یونیت دندانپزشکی و لای چرخ‌دنده‌های ماشین‌آلات تولیدی و زیر کیبوردِ یک برنامه‌نویس پیدا نمی‌شود.

کپی رایتر کارآگاهی‌ست که در جزئیاتِ کسب و کارِ کارفرما دقیق می‌شود و از دلش پاسخ‌ها را بیرون می‌کشد. با تکیه بر ظرایف، کلمات و لحن و مدیوم انتخاب می‌شود تا بهترین اثرگذاری به دست بیاید.

پس: کپی رایتر دقت در ظرایف و مهارت در انتخابِ مدیوم و لحن و کلمه را به کارفرما می‌فروشد

 

حق نشر ابدی و بی‌محدودیت

هر نوشته دارای حقوق معنوی و مادی‌ست. نوشتۀ کپی رایتر (اعم از اسکریپت یک ویدیو یا یک تگ‌لاین یا متن معرفی محصول و…) محصولی خلاقه و دارای حقوقِ معنوی و مادی‌ست.

کپی رایتر با ارائۀ محصولِ کارِ خود، کلیۀ حقوقِ مادی و معنوی اثرِ خلاقه‌اش را هم می‌فروشد. کارفرما می‌تواند بدون محدودیت زمانی و مکانی و به هر شکل که میل داشت آن محتوا را (اعم از متن یا ویدیو) در هر رسانه‌ای منتشر کند و بابتِ میزان بازدید، اثرگذاری و سود حاصل از آن محتوا بدهی‌ای به کپی رایتر نداشته باشد.

پس: کپی‌رایتر رایتِ بی‌محدودیتِ اثر خلاقه‌اش را هم به کارفرما می‌فروشد

 

تجربۀ کاربری، تحقیقات، زمان

تجربۀ کاربری (UX) یکی از جذاب‌ترین و پیچیده‌ترین بخش‌های طراحی و ارائۀ محصول است. فرقی ندارد این محصول یک وبسایت داخلی باشد یا ملاقه یا خودرو.

کپی رایتر آزمونِ تجربۀ کاربری را برای کارفرما انجام می‌دهد و با صرفِ وقت برای تحقیق میدانی یا مطالعاتی، به شناختی دقیق‌تر از محصولِ ارائه‌شده می‌رسد.

نتیجۀ صرفِ وقت برای آزمودن و تحقیقات ارائۀ محتوایی اثربخش‌تر است.

پس: کپی‌رایتر وقت و نتیجۀ تحقیقات میدانی و مطالعاتی را هم می‌فروشد

 

مشاور امین

کارفرما می‌خواهد چه تصویری از خود یا محصولش ارائه دهد؟ کپی رایتر با تکیه بر شناختش از بازار و مشتریان و چند مهارتِ دیگر، مشاوری امین برای کارفرماست. علاوه بر مشاوره، در نهایت کپی رایتر و استراتژیست محتوا است که به کارفرما در شکل‌دهی برند (شخصیت محصول یا بنگاه تجاری) کمک می‌کند.

پس: کپی رایتر راه درست ترویج اخلاق حرفه‌ای و شخصیت برند را هم می‌فروشد

 

خلاقیت و مهارت StoryTelling

کپی رایتر بدون خلاقیت یعنی هیچ. برابرِ سؤالِ کپی رایتر چه چیزی می‌فروشد؟ پاسخی مهمتر از «خلاقیت» و «مهارت قصه‌گویی» نیست.

کپی رایتر به کارفرما کمک می‌کند با محتوایی خواندنی و مفید خود را بهتر بشناساند. محتوای خواندنی و مفید محصول خلاقیت است. مشتریان از پیامک‌های تبلیغاتی و ایمیل‌های پرلینک دلزده‌اند. آن‌ها دوست دارند چیزی بیاموزند و در انتخاب محصول، احساس استقلال کنند.

کپی رایتر بر فن قصه‌گویی مسلط است. او با قصه‌گویی می‌کوشد محتوایی جذاب و خواندنی ارائه کند و آن‌ها را با نتایج تحقیقات و اطلاعات محصول به‌خوبی بیامیزد.

پس: کپی رایتر اعتماد می‌فروشد؛ اعتمادی مبتنی بر محتوای خلاق، مفید، فکرشده. محتوایی که محصولِ سال‌ها ممارست برای آموختنِ مهارت‌های چندگانه است. این مهارت‌ها یک روزه به دست نیامده‌اند و کلمات هم ناگهانی و اتفاقی کنار هم چیده نمی‌شوند.

کارفرما دستمزدی قابل توجه به کپی رایتر و استراتژیست محتوا می‌پردازد چون نوشتۀ او دارای استراتژی‌ست. در غیر این صورت، فرقی بینِ دفتر انشای یک کودک مدرسه‌ای و محصولات یک کپی‌رایتر نبود.

 

کارفرمای خوب بهای محصولِ خوب را می‌داند.

کپی رایتر چه چیزی می‌فروشد؟
امتیاز این مطلب

  • اشتراک گذاری

اسلوگان به‌مثابه گیوتین یا سوخت موشکِ یک برند تجاری

انتخابِ اسلوگان مناسب می‌تواند سوختِ موشکِ موفقیتِ یک برند تجاری باشد. یک برند می‌تواند تگ‌لاین یا اسلوگان خنثی انتخاب کند که در این صورت فقط پولش را دور ریخته و البته مسیر موفقیت را طولانی‌تر کرده. اما شعار تبلیغاتی بد، مثل گیوتین عمل می‌کند.

اسلوگان

شرکت‌های تجاری زیادی هستند که با دستِ خودشان گیوتین‌شان را می‌سازند. برخی شرکت‌ها هم با انتخابِ یک اسلوگان یا تگ‌لاینِ خنثی لقمه را دور سرشان می‌چرخانند.

هرقدر اسلوگان و تگ‌لاین در ایران بازیچه است، در بنگاه‌های تجاری بین‌المللی برایش اهمیت قائل می‌شوند.

اصولِ اولیۀ تعیین اسلوگان در همه جای دنیا یکسان است. اما اصولِ فرعی‌ای هم وجود دارد که غفلت از آن‌ها دردسرساز می‌شود. کدام اصولِ فرعی: مهمترین‌شان جامعۀ هدف است. فرهنگ، اقلیم، قابلیت‌های زبان، طرز استفاده مشتری و… بازارِ هدف در هر جای دنیا تفاوت‌هایی دارد. در طراحی شعار باید حتماً به آن‌ها توجه شود.

چند نمونه می‌آورم و در نهایت یک پیشنهاد ارائه می‌کنم:

 

سامسونگ: بگذار نفهمند چه می‌گوییم

شعار شرکت سامسونگ برای گوشی S8 جذاب است و خیال‌پردازانه (Unbox your phone). ترجمۀ شرکتِ ایرانی این اسلوگان آن را آش و لاش کرده: «از کران گذر».

ترجمۀ این‌چنینی فقط می‌تواند کارِ یک مهندس باشد نه یک کپی‌رایترِ آشنا به زبان.

اگر قرار بود مسابقه‌ای با موضوعِ «انتخابِ بی‌مفهوم‌ترین شعار تبلیغاتی» برگزار کنند، این اسلوگان شانسِ برنده‌شدنِ بالایی داشت.

طراحی اسلوگان کاری‌ست تخصصی و اصولی دارد که برخی از آن‌ها را پیش‌تر نوشته‌ام.

 

هوآوی: شاخِ اینستاگرام باش!

ظاهراً برخلافِ اغلبِ برندهای خارجی که کار را به ناکاردانان می‌سپرند، هوآوی خوب رگِ خوابِ مشتریانِ ایرانی‌اش را یافته. این روزها محصولِ جدید هوآوی با این اسلوگان در بازار ایران معرفی شده است: «با سِلفی ۲۰مگاپیکسلی ستاره دیده شوید».

اسلوگانی بدترکیب و طولانی که اگرچه کلماتش خوب به یاد نمی‌ماند، اما منظورش را به‌سرعت در ذهنِ مشتری ایرانی جا می‌اندازد: سلفیِ زیباتر برای اینستاگرامرها و اینفلوئنسرها.

 

شامپو کلییر: دقیقاً منظورت چیست؟

آگهی‌های شهری شامپو ضدشورۀ کلییر اگرچه از چهرۀ فوتبالیست مشهور و محبوب «کریس رونالدو» بهره می‌برد، تیزی‌اش کارگر نیست. شرکتِ ایرانی روی بنرهای شهری‌اش اینطور نوشته است: «۲ برابر قدرت بیشتر علیه شوره» و در وب‌سایتش: «شورۀ سر را به مبارزه بطلبید».

راستش را بخواهید اگر به من بود، در بازارِ ایران به جای استفاده از تصویرِ رونالدو، از تصویرِ پیک‌موتوری‌ها استفاده می‌کردم. تصویرِ وقتی که به خانه می‌رسند و سرشان از شدتِ گرما و اصطکاک با کلاه‌کاسکت پُر از شوره شده است.

اما اگر اصرار بر واژۀ «مبارزه» و تصویرِ رونالدو است، نیازی به این همه واژه‌پردازی نیست. پیشنهادِ سرراست‌تر می‌توان داد، پیشنهادی که در ذهنِ اغلبِ مشتریانِ بازارِ کلییر در ایران ما به ازای بیرونی دارد:

شوالیۀ ضدشوره

همین و تمام.

 

اسلوگان به‌مثابه گیوتین یا سوخت موشکِ یک برند تجاری
امتیاز این مطلب

  • اشتراک گذاری

آشپزخانۀ روایت‌پزی و کارگاهِ نویسنده‌تراشی

آشپزخانۀ روایت‌پزی و کارگاه نویسنده‌تراشی؟ هنر نوشتن روز به روز به ابتذال نزدیکتر می‌شود. با پدیدۀ «دکّان نوشتن» مواجهیم. تراش‌کارانِ زبده‌ای که «نویسنده» تربیت نمی‌کنند بلکه می‌تراشند.

آشپزخانۀ روایت‌پزی

ابتذال حاصل از دم‌دستی شدن

دم‌دستی‌شدن همیشه مایۀ ابتذال است چون معانی و کارکردها را دگرگون می‌کند. آنچه معنا و کاربری دوربین عکاسی را دگرگون کرده فقط دنیای دیجیتال نیست. میلیون‌ها آدم -شایسته و ناشایسته- در دریای دسترس‌پذیری دوربین‌های عکاسی افتاده‌اند.

حالا خیلی‌ها خودشان را عکاس جا می‌زنند بی‌آنکه از زیبایی‌شناسی، تکنیک و سواد بصری بهره‌ای برده باشند. کمپانی‌ها خط تولید اضافه می‌کنند، دکمۀ AUTO را در بهترین جای ممکن جای‌گذاری می‌کنند تا سود خالص بیشتری صید کنند.

میلیون‌ها نفر در سطح جهان دوربین SLR دارند. چند نفرشان عکاس‌اند؟ کافی‌ست کمی دربارۀ لنزها بدانید تا به‌سادگی عوام را گول بزنید.

صدها کارگاه و کلاس داستان‌نویسی به‌طور مرتب در ایران برگزار می‌شود. آنچه از کارگاه‌ها بیرون می‌آید محصولِ کورۀ رنج و تخیل و اندیشه و فلسفه و تجربه نیست بلکه کاردستیِ پروپاگاندای «استاد» در فضای رسانه و نشر است.

 

جولانِ خاطره‌نویس‌ها و روایت‌نویس‌ها

تبِ آشپزخانۀ روایت‌پزی عمرِ طولانی‌ای ندارد. کمتر از یک دهه است که به جانِ بسیاری افتاده است. تخمِ لقی‌ست که یک گروهِ جمع و جور کاشت و بسیاری از آن تقلید کردند و همچنان هم می‌کنند.

روایت به‌خودی خود ناپسند و بی‌ارج نیست. آیا ارزش ادبی دارد؟ چقدر اهمیت سندی یا ادبی دارد؟ به این سؤالات کار ندارم. ارتباطِ کارگاه‌های نویسنده‌تراشی با پخت‌وپزکنندگانِ روایت و مربیانِ روایت‌نویسی‌ست که اهمیت دارد.

بسیاری از آثارِ منتشرشده طی پنج سال اخیر محصولِ مشترکِ آشپزخانۀ روایت‌پزی، کارگاه نویسنده‌تراشی و پروپاگاندای نشر و رسانۀ مرتبط‌شان بوده است.

ابتذالِ حاصل از همکاری آشپزخانۀ روایت‌پزی و کارگاه نویسنده‌تراشی تهدیدی‌ست برای صنفِ من. اگر بگویید: «چه کارشان داری؟ آن هم کارشان را می‌کنند، ضربه‌ای به داستان‌نویسی نمی‌زنند» پاسخ‌هایم را ردیف می‌کنم:

 

روایت داستان نیست، داستان روایتی‌ست که…

روایت مهارتی شهودی و اکتسابی‌ست. روایت‌گری اساسی‌ترین دانشی‌ست که داستان‌نویس باید بداند و در خود پرورش دهد. داستان چهارچوبی مشخص دارد که روایت‌گری شالوده‌اش را پی‌ریزی می‌کند. روایت مقصودِ داستان و رمان نیست، مَرکَبِ داستان‌نویس است.

ممکن است کسی روایت‌نویس متبحری باشد اما داستان‌نویس نباشد. بارت می‌گوید: «روایت می‌تواند به کلام گفتاری یا نوشتاری به تصویر متحرک یا ثابت، به ایما یا اشاره یا به آمیزۀ سامان‌یافته‌ای از تمامی این گروه‌ها کیه کند.»

تولان می‌گوید: «منطق زندگی بشر پیش از آنکه بر اساس رابطۀ علّی و معلولی باشد، منطق داستانی‌ست. این رخدادها هستند که زندگی ما را نقش می‌دهند و هر داستانی توالی رخدادها در بستر زمان است و هر داستانی روایت است؛ روایت از رخدادها. روایت آن چیزی‌ست که داستان را بازگوید یا نمایش دهد و این نمایش یا بازگویی در برهه‌ای از زمان باشد»

هر داستان روایتی است. حرف دربارۀ مفهومِ روایت، اهمیتِ عنصر زمان و مکان، انواع روایت و… بسیار است. علم روایت‌شناسی شاخه‌ای از علوم انسانی‌ست که جدی و فراتر از فریبندگی‌های ژورنالیستی به «روایت» می‌اندیشد.

اما داستان چیست؟ داستان روایتی‌ست سوار بر بستر زمان که در آن شخصیت‌ها، وقایع، مکان‌ها و رفتارها بر اساس جهان‌بینی و حکمتِ حاکم بر جهانِ داستان خواننده را همراه می‌کنند.

گذشته، حواشی، فرعیات، عواقب یک فعل، فلسفۀ نویسنده، منطقِ رویدادها بر اساسِ فلسفۀ نویسنده و امثالهم داستان را از روایتِ خام جدا می‌کند. در روایت نویسنده «خدا» نیست و در داستان جز او خدایی وجود ندارد؛ حتی اگر این خدا جهانی منطبق بر منطقِ جهانِ واقعی بنا کند.

 

خاطراتی که روایت نیستند

آنچه آشپزخانۀ روایت‌پزی در ایران ترویج می‌کند، تُفی از دریای روایت هم نیست. تعیین تکلیف‌هایی‌ست بر اساسِ ذهنیاتِ یک گروهِ محدود که مثلاً تأکید دارد «ما حق نداریم در روایت خیال را دخیل کنیم.» ادعایی گزاف که در تضاد با نوعی از انواعِ روایت است.

محصولِ آشپزخانۀ روایت‌پزی متن‌هایی‌ست خاطره‌وار که اگرچه بر بستر زمان و در مکان پیش می‌روند، داستان نیستند اما صاحبانِ آشپزخانه توهمِ نویسندگی را به روایت‌نویسان تزریق می‌کنند. مرحلۀ بعدی حضور در کارگاه‌های رمان‌نویسی‌ست. کسانی که به اندیشه، به فلسفه نرسیده‌اند، مشغولِ نوشتنِ متنِ بلند می‌شوند و محصول چیزی جز یک روایتِ خامِ بدون فلسفه نیست.

پروپاگاندای استادان کارگاه‌های نوشتن و آشپزخانۀ روایت‌پزی هم بر این حباب می‌دمد و فوراً کتابی را پُرمخاطب می‌کند. اما آیا کتابی این‌چنین در ادبیات می‌ماند؟ ۲۰ سال بعد باید نشانِ آن‌ها را جست.

روایت‌های خطی‌ای که امروز باب شده‌اند از غنای معنا بی‌بهره‌اند و به همین دلیل به تکنیکِ مناسب هم نرسیده‌اند. زرق و برقی‌ست که نور نئون بر آن می‌تابانند.

نوشتن برای همه خوب است اما همه نویسنده نیستند. کسی که خوب می‌نویسد لزوماً داستان‌نویس نیست. هر نوشته‌ای هم حاصل «عرق‌ریزی روح» نیست.

 

تهدید صنف

چرا داستان‌نویسان باید بر این بازار مکاره دمِ مرگ بدمند؟ همان بلایی در کمینِ داستان‌نویسان است که اندک‌زمانی پیش‌تر بر سر عکاسان واقعی آمد. حالا هر دوربین‌به‌دستی خود را عکاس می‌نامد. اعتبار صنف در معرض خطر است.

نانویسندگانِ متوهم آبروی صنف و اهلش را می‌برند و این‌چنین امنیت شغلی و امنیت خاطر نویسندگان را تهدید می‌کنند. نویسندگان را اگر بهره‌ای از اعتبار نویسندگی باشد، نه پول و برخورداری مالی‌ست نه شهرت. نویسندگان دل‌خوش‌اند که دریافتِ نقد واقعی، مواجهۀ عمیق‌تر با جامعه و رصدِ تأثیرِ اثرشان بر جامعۀ مخاطب.

دست‌های نامحرم آب را گل‌آلوده می‌کند و این کمترین را از صنف داستان‌نویس دریغ می‌کند. بازی کودکانۀ نانویسندگانی که آداب نیاموخته‌اند هر روز بیشتر و بیشتر نویسندگان واقعی را شرمگین‌تر و منزوی‌تر می‌کند. آبرو گران‌قیمت است.

 

انحراف در استعداد

دامن زدن به تبِ روایت‌نویسی و شیوۀ سری‌زنی‌ای که در کارگاه‌های داستان‌نویسیِ مشهور حاکم است، توانمندی بااستعدادهای این رشته را هم تهدید می‌کند.

انحراف در فهمِ درست از داستان، انحراف از آدابِ زیستن به‌سبکِ نویسنده، درگیر حواشی شدن، ترویج کج‌فهمی دربارۀ نوشتن، تقلیل دادنِ تلاش و کوششِ لازم همگی از عوارضِ آشپزخانه‌های روایت‌پزی و کارگاه‌های نویسنده‌تراشی برای یک نویسندۀ بالقوه‌اند.

 

تخدیر ذائقۀ مخاطب

تنزل دادنِ ذائقۀ مخاطب هنر کمی نیست. در رواجِ ابتذال خیلی نمی‌توان یقۀ مخاطب را چسبید. تقاضا همیشه هست و عرضۀ ناجوانمردانه و سودجویانه همیشه خوب جواب می‌دهد.

پنهان شدن پُشت ژست‌های فرهیختگی و عرضۀ نوشته‌هایی که هرچه هستند «روایت» و «داستان» نیستند به جای داستان و روایت، خیانتی‌ست که یک گروه خاص به ادبیات ایران و مخاطبش می‌کنند.

زیوربخشی به ابتذال، مخاطب را از جهانِ پرغنای داستایوسکی و تولستوی و همینگوی و اکو و… محروم می‌کند. این خیانتی‌ست در حقِ مخاطب. هرقدر هم این خیانت را لباسِ فاخر بپوشانی و لای هزارجور بزک پنهانش کنی، باز خیانت است.

تخدیر ذائقۀ مخاطب باعث می‌شود او همان شمّ اندکِ تمیز دادنِ خوب و بد، درست و نادرست را هم از دست بدهد و به سطحی سخیف بسنده کند.

 

انتفاع نامشروع

نه از وجهِ انسانی و به‌عنوان یک شهروند و نه از وجهِ حرفه‌ای و به‌عنوان یک داستان‌نویس نمی‌توانم سکوت کنم و انتفاع مالی و اعتباری نامشروع را نادیده بگیرم.

عده‌ای محدود بر آتشِ آنچه خود «روایت» و «کارگاه داستان‌نویسی» می‌نامند دمیده‌اند و از رهگذرش نام و نان صید می‌کنند.

اکتساب نام و نان به خودشان مربوط است؛ اما نه وقتی پای مخاطب و تخدیرش و پای تهدید صنفِ داستان‌نویس وسط می‌آید. نام و نان مالِ آن‌ها، اما نه به‌قیمتِ برهم‌زدنِ امنیت ادبیات کشور.

نوشتن را در سطحِ منجوق‌دوزی تقیل داده‌اند و هر محصولی را -بی‌ملاحظه- ادبیات می‌نامند و همه هم (از سرِ تعارف و حفظ منافع) سکوت پیشه کرده‌اند. نیازی نیست اندیشه و فلسفه و تجربۀ غنی زیستن داشته باشی، کافی‌ست اراده‌مند باشی و پیش بروی تا به‌مدد استاد صاحب‌کتاب شوی.

اما این کاسبی عمرِ درازی نخواهد داشت.

آشپزخانۀ روایت‌پزی و کارگاهِ نویسنده‌تراشی
امتیاز این مطلب

  • اشتراک گذاری

آقامحسن برگشته، آقامحسن سرافراز برگشته

محسن حججی

اعتبارِ آدمی به جسمش نیست. اگر به جسم بود، هیکل‌مندهای جهان معتبرترین‌ها بودند. جسد بماند یا نماند، برگردد یا برنگردد، چیزی در دلِ ما عوض نمی‌شود.

مردهای بزرگ، مردهای خیلی خیلی بزرگ، از حجابِ جسم گذر می‌کنند. خدا می‌داند گذر از جسم چه مرتبه‌ای دارد.

مردهای بزرگ، مردهای خیلی خیلی بزرگ، از جایی به بعد دیگر متعلق به خودشان نیستند. متعلق به خانواده‌شان، همسرشان، پدر و مادرشان، فرزندان‌شان و دوستان‌شان نیستند. خونِ مردی که سَر می‌دهد در شریانِ قلبِ هر آزاده‌ای جاری‌ست.

گیرم که ما را از بازگشتِ پیکرِ محسن حججی محروم کنند. ما درس‌آموخته‌های مکتبِ «بگذر و بالا بیا» چه غم از بی‌سری و بی‌جسدی داریم؟

مردِ بزرگ‌مان را برای بازگشت نفرستادیم که امروز مویه‌گر بنشینیم.

درس‌آموختۀ مکتبِ «بگذر و بالا بیا» کارش را خوب بلد بود. مالِ خدا بود و پیشِ خدا برگشت؛ سرافرازانه برگشت.

مالِ خدا جز برای او نیست و سند به نامِ هیچکس نمی‌خورد.

آقامحسن برگشته است.

آقامحسن سرافراز برگشته است.

خدا کند چنان آزاده باشیم که خون محسن حججی در شریانِ قلب‌مان جاری باشد؛ فارغ از سیاست، مذهب، تفکر و دسته‌بندی. باشد که جفاکار و دروغ‌زن نباشیم و مالِ خدا را به نامِ خود سند نزنیم.

آقامحسن برگشته است. ایران پُر است از آقامحسن‌ها. دور نیستند. یکی‌شان شاید جوانکِ زباله‌جوری بود که همین دیشب با او هم‌صحبت شدم. یکی‌شان شاید همانی باشد که به‌جفا به بند کشیده شده تا خاموش بماند و نقد نکند.

جفا نکنیم.

آقامحسن برگشته، آقامحسن سرافراز برگشته
امتیاز این مطلب

  • اشتراک گذاری

شرح عکس را عوض کن، دروغِ تازه بساز!

اولین بار چه کسی مدعی شد گسترشِ رسانه‌ها آگاهی می‌آورد؟ به‌نظرم باید در عقل یا صداقتش شک کرد. رسانه‌ها هر روز دسترس‌پذیرتر و هر لحظه دروغگوتر می‌شوند. همین حالا هم برای پذیرشِ واقعیت دیر است: رسانه‌ها دروغ می‌گویند.

تفسیر به رأی، تغییر جزئیات، پنهان کردنِ واقعیت و بازی با کلمات تنها بخشی از حربه‌های معمولِ رسانه‌ها هستند. اگر فکر می‌کنید گسترشِ ابزارها دروغگویی را دشوارتر کرده است ورودِ شما را به انجمنِ خوش‌باوران تبریک می‌گویم!

تولیدکنندگان ویدیوهای پورن، شبکه‌های خبری ماهواره‌ای، صدا و سیما و به‌طور هر رسانه‌ای مشغولِ دروغگویی‌ست؛ گاهی دروغ‌های کوچک (مثلِ اغراق) و دروغ‌های بزرگ (مثلِ جعلِ واقعیت).

من مصلحِ رسانه‌ها نیستم. فکر هم نمی‌کنم گفتگو دربارۀ دروغگویی رسانه‌ها موضوعِ هیجان‌انگیزی باشد. اما دربارۀ جهل همیشه می‌توان حرف زد و متعجب شد.

 

ما خود رسانه‌ایم

لازم است توضیح بدهم هر کدام از ما حالا با داشتنِ یک گوشی موبایل، یک حساب در شبکه‌های اجتماعی-تعاملی یا یک وبلاگ خود یک رسانه‌ایم؟ برای همه شفاف است.

ما چه چیزی به خوردِ مخاطب می‌دهیم؟ از کجا دریافت‌شان می‌کنیم؟ چیزی که نشر می‌دهیم حقیقت است؟ دروغِ بزرگ و کوچکی در مطلب‌مان نیست؟

بیایید روراست باشیم: رسانه‌ها دروغ می‌گویند ، ما هم دروغ می‌گوییم؟

کجا؟

کِی؟

چطور؟

 

اول به خودمان دروغ می‌گوییم

باورِ دروغ‌های ساده، اولین دروغی‌ست که به خودمان می‌گوییم. وقتی آن دروغ را نشر می‌دهیم، به یک رسانۀ دروغگوی واقعی تبدیل می‌شویم. تصاویر قوۀ دروغ‌گویی بی‌نظیری دارند.

بگذارید چند نمونه بیاورم:

سرباز ارتش آلمان نازی در حال حمل دستگاه انتشار گاز سمی در وین

اگر عکسِ بالا را با همین شرحِ عکس در تلگرام منتشر کنیم، دست به دست می‌چرخد. چند نفر در صحتِ شرحِ عکس شک می‌کنند؟ چند نفر بدونِ پرسشِ ذهنی بازنشرش می‌کنند؟

شرحِ عکس یک دروغ محض است. آن زن یک مادر انگلیسی‌ست و چیزی که حمل می‌کند کالسکۀ ضدگازِ کودکش است.

بازماندگانِ سانحۀ برخورد قطار – ارمنستان – ۱۹۵۵

چند نفر در شرحِ عکسِ بالا شک می‌کنند؟ یک دروغِ محض است! عکس در ۱۹۴۵ برداشته شده. قطاری که در پس‌زمینه می‌بینید احتمالاً به سمتِ آشویتس در حرکت بوده و زنان و کودکانی که در تصویر هستند، اسرای یهودی هستند که از خوش‌اقبالی از قطار آزاد شدند.

 

رسانه‌ها دروغ می‌گویند

روزانه تعدادِ زیادی از دروغ‌های راستی‌آزمایی‌نشده به دست‌مان می‌رسد. یک تکه فیلم با توضیحِ «فلانی در مراسم جن‌گیری» نوعی قضاوت و حس به مخاطب منتقل می‌کند. اما چند نفر می‌پرسند: «کجای این ویدیوی ناقص اثبات می‌کند مجلس، مجلسِ جن‌گیری‌ست؟»

ویدیوهای کوتاه که اغلب زیر یک دقیقه‌اند و قبل و بعدشان بریده شده است، عکس‌ها با شرح‌های دروغین، فیلم‌های مونتاژشده، ادعاهای اثبات نشده خوراکِ روزانۀ ما در شبکه‌های اجتماعی‌اند.

ما تا سال‌ها خیال می‌کردیم چچنی‌ها مسلمانانی مظلوم‌اند و حالا خوب می‌دانیم آن ایالتِ خودمختار پر است از تکفیری‌های دوست‌دارِ داعش.

تا سال‌ها خیال می‌کردیم ایران دشمنِ درجۀ یک طالبان است اما حالا می‌دانیم در مقاطعی دولتِ ایران از طالبان حمایت کرده است.

 

باور می‌کنیم و نشر می‌دهیم. اما آیا هیچ مسؤولیتی نداریم؟

شرح عکس را عوض کن، دروغِ تازه بساز!
امتیاز این مطلب